|
Küreselleşme sonucu ortaya çıkan yeni iş koşulları çerçevesinde, örgütlerdeki liderlik anlayışında büyük kapsamlı değişiklikler meydana gelmiştir. Geleneksel hiyerarşik örgütlerde amaçların oluşturulması ve bu amaçlara ulaşmayı sağlayacak faaliyetlerin belirlenmesi, örgütü kontrol eden kişiler tarafından gerçekleştirilmekteydi. Bugün geçerli olan anlayış çerçevesi içerisinde ise paylaşılan sorumluluklar bulunmaktadır.
Sürekli değişen dünyada ve giderek artan rekabet ortamında, müşteri yaratabilmek, standartları belirleyebilmek, etkin bir organizasyonel yapıya ulaşmak, küresel rekabet gücünü arttırmak, uygarlığa katkıda bulunabilen bir organizasyona dönüşmek gibi amaçları başarabilmek için klasik yönetim reçeteleri yetersiz kalmakta, daha ileri düzeyde bir anlayışa ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bağlamda etkin liderleri bulup çıkartmak ve onları yetiştirip geleceğe yön vermek örgütler için bir seçenek değil gereklilik olmaktadır.
İnsanlık tarihi kadar eski bir kavram olan -liderlik- yönetim bilimi alanının en çok araştırmaya sahne olan konularının başında gelmektedir. Yapılan hemen hemen her araştırmada izleyenleri etkileyebilme yeteneği olarak tanımlanan liderliğin zaman ve örgütsel koşullara bağlı olarak farklılık gösterdiği sonucuna varılmıştır. Yani her çağ liderlik davranışlarını çevresel değişkenler ve hakim olan insan yapısına bağlı olarak şekillendirmektedir.
Küreselleşme nedeniyle sınırların ticari anlamda büyük ölçüde ortadan kalktığı, iletişim hızının arttığı, teknolojik değişimlerin hayatı şekillendirdigi 21. yüzyıl liderlik davranışlarını da bu etkenler çerçevesinde şekillendirmiştir. Yaşam koşullarını şekillendiren etkenlere bağlı olarak insana yönelim davranışının, duygusal zeka, vizyon, yetkilendirme, değişim, performans ve esnek yapının önem kazandığı bugünün toplumu, etkili liderliğe duyulan ihtiyacın belirginleşmesine de neden olmuştur.
Günümüz dinamik dünyasında organizasyon yönetimi, basit ve bildik formüller kullanılarak başarıya ulaşılamayacak kadar karmaşık bir iş halini almıştır. Günümüzde yöneticiler sorumluluklarının statüko ile belirlenmiş olduğu önyargısını aşmak zorundadırlar. Çünkü yöneticilerin işlerini yaparken gösterdikleri yetkinlik, önemli bir dereceye kadar tüm örgütün faaliyet kalitesini etkiler. Örgütlerde yöneticiler tek önemli etmen olmamakla birlikte organizasyonun başarısı üzerinde oldukça büyük bir etkiye sahiptirler. Bunun sonucunda örgütün birer üyesi olarak tüm yöneticilerin etkin olmaları büyük önem taşır. Günümüzde yeni yöneticiler nasıl liderlik edileceğini öğrenmek istemektedirler. Çünkü bir örgütün başarısı, yöneticilerinin lider özelliklerine sahip olmasına bağlıdır.
21. Yüzyılda lider; vizyonu geniş, öngörüsü yüksek, karizmatik, krizleri, riskleri ve çatışmaları yönetebilen, zamanı en etkili biçimde kullanan, stresle başaçıkabilen, çalışanları yetkilendiren, onlara inisiyatif kullanma imkan ve olanaklarını yaratan, personelin sürekli eğitimini sağlayan, örgüt içinde işbirliği ve takım çalışmasını özendiren, astlarıyla arkadaş gibi olabilen, kaliteye önem veren, değişimin öncüsü ve planlayıcısı olan, stratejik, yeniliklere açık, iletişim becerisi yüksek, girişimci, entelektüel, kişilik sahibi, çalışanları etkileyen ve amaçlara yönlendiren, hitabeti ve ikna kabiliyeti olan, inançlı, azimli, kararlı, cesur, hoşgörülü, sabırlı, çalışkan, sosyal, alçakgönüllü, disiplinli, paylaşımcı, katılımcı, çalışanlara değer veren, onlara saygı duyan, tarafsız, objektif, güvenilir, çalışanları motive eden, sorumluluk duygusu olan, kendine güvenen bir yapıda olmalıdır.
Yukarıda ifade edilen temel tezler kapsamında hazırlanan çalışmanın tüm örgütlere, yöneticilere, bu alanda çalışma yapan araştırmacılara, uzmanlara ve öğrencilere faydalı olmasını diliyorum. Kitabın hazırlanması sırasında anlayış, sevgi, sabır, destek ve hoşgörüleriyle hep yanımda olan aileme sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum. Ayrıca üzerimde büyük emek ve hakları bulunan tüm hocalarıma da saygılarımı iletiyorum.
1. BÖLÜM
GENEL OLARAK LİDERLİK
GENEL OLARAK LİDERLİK-7
LİDERLİK TANIMI, ÖZELLİKLERİ VE KARAKTERİSTİKLERİ-7
Liderlik Tanımı-7
Liderlik Özellikleri-18
Liderlik Karakteristikleri-34
LİDERLİĞİN GÜÇ KAYNAKLARI, FONKSİYONLARI VE İHTİYAÇ DUYULMA NEDENLERİ-37
Liderliğin Güç Kaynakları-37
Liderlerin Fonksiyonları-45
Liderliğe İhtiyaç Duyulmasının Nedenleri-53
LİDER DAVRANIŞ BİÇİMLERİ, TUTUMLARI, KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE YÖNETİCİ-LİDER KARŞILAŞTIRMASI-57
Lider Davranış Biçimleri-57
Liderlerin Tutumları-62
Lider Kişilik Özellikleri-70
Yönetici-Lider Karşılaştırması-73
2. BÖLÜM
LİDERLİK MODELLERİ
LİDERLİK MODELLERİ-89
GELENEKSEL LİDERLİK MODELLERİ-90
1--Özellikler Teorisi-90
2--Davranışsal Teori-94
1--Kurt Lewin in Klasik Ayrımı-95
2--Ohio State Liderlik Çalışmaları-96
3--Michigan Üniversitesi Çalışmaları-97
4--Likert in Sistem Dört Modeli-98
5--Douglas McGregor un X Ve Y Teorileri-99
6--Blake ve Mouton un Yönetim Biçimleri Matrisi -Managerial Grid--100
7--Bale in Harvard Üniversitesi Araştırması-101
8--Gary Yukl un Liderlik Davranışları Modelleri-101
3--Durumsallık -Koşulsallık- Teorileri-102
1--Fiedler in Etkin Liderlik Modeli-103
2--Vroom-Yetton Normatif Liderlik Kuramı-104
3--House ve Evans ın Yol-Amaç Teorisi-105
4--Hersey ve Blanchard ın Durumsallık Yaklaşımı-107
GÜNÜMÜZ LİDERLİK MODELLERİ-109
1--Kültürel Liderlik-109
2--Vizyoner Liderlik-110
3--Etkileşimsel Liderlik-111
4--Kriz Dönemi Liderliği-112
5--Karizmatik Liderlik-113
6--Kuantum Liderliği-115
7--Dönüştürücü -Transformasyonel-Harekete Geçirici- Liderlik-116
8--Hayali-Yetki Verici Liderlik-117
9--Takım Liderliği-117
10--Katılımcı Liderlik-118
11--Antrenör Tipi Liderlik-118
12--Danışman Lider-119
13--Öğrenen Liderlik-119
14--İlham Verici Liderlik-119
15--Süperliderlik-120
16--Simbiyotik Liderlik-122
17--Hizmetkar Liderlik-122
BİLL GATES İN LİDERLİK SIRLARI VE KOT PANTOLONLU YÖNETİM-122
Bill Gates in Liderlik Sırları-122
Kot Pantolonlu Yönetim-126
Liderliğin 10 Formülü-128
3. BÖLÜM
DÖNÜŞTÜRÜCÜ LİDERLİK
DÖNÜŞTÜRÜCÜ LİDERLİK-137
DÖNÜŞÜM VE DEĞİŞİM KAVRAMI-138
Dönüşüm Kavramı-138
Değişim Kavramı-141
DÖNÜŞTÜRÜCÜ LİDERLİĞİN GELİŞİMİ VE DÖNÜŞTÜRÜCÜ LİDERLİK ANLAYIŞI-144
Dönüştürücü Liderliğin Gelişimi-144
Dönüştürücü Liderlik Anlayışı-147
DÖNÜŞTÜRÜCÜ LİDERLİĞİN BOYUTLARI, ÖZELLİKLERİ, TEMEL UNSURLARI VE DÖNÜŞTÜRÜCÜ LİDERLİK SÜRECİ-156
Dönüştürücü Liderliğin Boyutları-156
Dönüştürücü Liderliğin Özellikleri-164
Dönüştürücü Liderliğin Temel Unsurları-171
Dönüştürücü Liderlik Süreci-173
ETKİLEŞİMCİ VE DÖNÜŞTÜRÜCÜ LİDERLİK ARASINDAKİ TEMEL FARKLAR VE DÖNÜŞTÜRÜCÜ LİDERLİĞİ ETKİLEYEN ÖRGÜTSEL FAKTÖRLER-177
-Etkileşimci -İşe Yönelik-Transactional-- ve -Dönüştürücü -Transformational-- Liderlik Arasındaki Temel Farklar-177
Dönüştürücü Liderliği Etkileyen Örgütsel Faktörler-180
DÖNÜŞTÜRÜCÜ LİDERLİK VE DUYGUSAL ZEKA-182
Duygusal Zeka Kavramı-182
Duygusal Zeka ve Liderlik Özelliklerine Sahip Yöneticiler-183
Duygusal Zekanın Dönüştürücü Liderlik Olgusuna Etkisi-184
4. BÖLÜM
VİZYONER LİDERLİK
VİZYONER LİDERLİK-191
VİZYON KAVRAMI, BİLEŞENLERİ VE İLGİLİ KAVRAMLARLA İLİŞKİSİ-191
Vizyon Kavramı-191
Vizyonun Bileşenleri-198
Vizyon ve İlgili Kavramlarla İlişkisi-200
1--Vizyon-Misyon İlişkisi-200
2--Vizyon-Lider-Karizma İlişkisi-201
3--Vizyon-Strateji İlişkisi-201
4--Vizyon-Hedef İlişkisi-202
5--Vizyon-Örgüt Kültürü İlişkisi-204
6--Vizyon-Temel Değerler İlişkisi-205
ÖRGÜTLERDE LİDER VE VİZYON VE LİDERLİĞİN TEMEL ÖZELLİĞİ OLARAK VİZYON-207
Örgütlerde Lider ve Vizyon-207
Liderliğin Temel Özelliği Olarak Vizyon-208
VİZYONER LİDERLİĞİN ÖNEMİ, LİDERİN ÖRGÜTSEL VİZYONDAKİ ETKİSİ VE VİZYON SAHİBİ LİDERLERİN ÖZELLİKLERİ-211
Vizyoner Liderliğin Önemi-211
Liderin Örgütsel Vizyondaki Etkisi-214
Vizyon Sahibi Liderlerin Özellikleri-215
VİZYON GELİŞTİRME VE VİZYON YÖNETİM SÜRECİ-217
Vizyon Geliştirme Süreci-217
Vizyon Yönetim Süreci-219
VİZYONER LİDERLİK VE VİZYONER ÖRGÜTLER-228
Vizyoner Liderlik-228
Vizyoner Örgütler-230
5. BÖLÜM
KARİZMATİK LİDERLİK
KARİZMATİK LİDERLİK-237
KARİZMA KAVRAMI VE KARİZMATİK LİDERLİK-237
Karizma Kavramı-237
Karizmatik Liderlik-239
KARİZMATİK LİDERLİĞİN OLUMLU VE OLUMSUZ YÖNLERİ, KARİZMATİK LİDERLERİN ORTAYA ÇIKIŞINDA ETKİLİ OLAN FAKTÖRLER-246
Karizmatik Liderliğin Olumlu ve Olumsuz Yönleri-246
Karizmatik Liderlerin Ortaya Çıkışında Etkili Olan Faktörler-249
KARİZMATİK LİDERLERİN ÖZELLİKLERİ, KARİZMATİK LİDERLİK TEORİLERİ VE KARİZMATİK LİDERLİĞİN PERSONEL VE ÖRGÜTE ETKİSİ-250
Karizmatik Liderlerin Özellikleri-250
Karizmatik Liderlik Teorileri-256
Karizmatik Liderliğin Personel ve Örgüte Etkisi-269
6. BÖLÜM
ÇAĞDAŞ YÖNETİM DÜŞÜNCELERİVE YENİ LİDERLİK YAKLAŞIMLARI
ÇAĞDAŞ YÖNETİM DÜŞÜNCELERİ VE YENİ LİDERLİK YAKLAŞIMLARI-281
ÇAĞDAŞ YÖNETİM DÜŞÜNCELERİ-281
1--Toplam Kalite Yönetimi-281
2--Yetki Devri-283
3--Öğrenen Organizasyon-283
4--Yeniden Yapılanma-284
5--Katılımcı Yönetim-286
6--Ekip Çalışması-287
7--İlke Merkezli Yönetim-288
8--Kazan-Kazan Yönetim Anlayışı-289
YENİ LİDERLİK YAKLAŞIMLARI-290
1--Stratejik Liderlik-290
2--Entelektüel Liderlik-295
3--Etik Liderlik-299
4--Toplam Kalite Yönetimi Liderliği-301
LİDERLİKLE İLGİLİ YENİ YAKLAŞIMLAR-304
1--İtaat Yerine Katılım-304
2--Plan Yerine Seçenekler-305
3--Yetkiyi Toplama Yerine Dağıtma-305
4--Aktarılan Değil Kazanılan Otorite-305
5--Sinerji-305
YENİ LİDERLİK TÜRLERİ-305
1--Kozmopolit Lider-305
2--Liderlerin Lideri-305
3--İzlemeyi Bilen Lider-306
4--Öğrenen Lider-306
YENİ LİDERLİK YETENEKLERİ-307
1--Değişim Kültürü Yaratmak-307
2--Yönelimleri Görmek-307
3--Gerçekliği Tanımlama-307
4--Yönetişim-308
7. BÖLÜM
MOTİVASYON VE LİDERLİK
MOTİVASYON VE LİDERLİK-315
MOTİVASYON KAVRAMI, ÖNEMİ, MOTİVASYON SÜRECİ-315
Motivasyon Kavramı-315
Motivasyonun Önemi-324
Motivasyon Süreci-327
MOTİVASYON ARAÇLARI, ÇALIŞANLARI MOTİVE EDEN VE MOTİVASYONU DÜŞÜREN FAKTÖRLER-329
Motivasyon Araçları-329
Çalışanları Motive Eden Faktörler-341
Çalışanların Motivasyonunu Düşüren Faktörler-344
YÖNETİCİ-MOTİVASYON İLİŞKİSİ VE YÖNETİCİLERİNKULLANDIĞI MOTİVASYON ARAÇLARI-347
Yönetici-Motivasyon İlişkisi-347
Yöneticilerin Kullandığı Motivasyon Araçları-352
SONUÇ-363
KAYNAKÇA-367
|